ครูภูมิปัญญาไทยกับรัฐธรรมนูญใหม่


               เมื่อวันที่ 16 มิ.ย.45 รายการสังคมไทยกับรัฐธรรมนูญใหม่ เสนอเรื่อง ครูภูมิปัญญาไทยกับรัฐธรรมนูญใหม่ โดย ดร.รุ่ง แก้วแดง เลขาธิการคณะกรรมการการศึกษาแห่งชาติ ทางสถานีวิทยุ FM 87.5 เวลา 16.00-17.00 น. สรุปสาระสำคัญได้ดังนี้

               ภูมิปัญญาท้องถิ่นหรือภูมิปัญญาไทย หมายถึงความรู้และความสามารถของคนไทย จุดอ่อนของความเป็นภูมิปัญญาคือ เราไม่ได้จารึกไว้หรือจารึกแต่อยู่แค่ในใบลาน ดังนั้นวิธีที่จะสื่อสารให้แก่กันได้ดีที่สุดจึงอยู่ที่ตัวบุคคล บุคคลเหล่านั้นเราเรียกว่าครูภูมิปัญญา คือคนที่ชุมชนและสังคมยอมรับ และที่สำคัญสามารถนำองค์ความรู้ที่มีอยู่ถ่ายทอดออกมาได้ บางคนอาจถ่ายทอดเข้าไปในระบบโรงเรียน บางคนถ่ายทอดให้กับชุมชนของตนเอง เรียกว่าตามอัธยาศัย

               เมื่อปี พ.ศ.2543 สำนักงานฯ ได้คัดเลือกครูภูมิปัญญาไทยรุ่นที่ 1 ทั้ง 4 ภาค 8 สาขา จำนวน 30 คน ถือเป็นการดำเนินการครั้งแรกของประเทศไทย ช่วงแรกเราเสียเวลาไปกับกระบวนการของการให้ความหมายและพัฒนา ครูภูมิปัญญาส่วนใหญ่การศึกษาในระบบของท่านจะไม่สูงนัก แต่ความรู้ความสามารถของท่านเป็นการเรียนรู้ด้วยตนเองหรือเรียกว่าเรียนรู้โดยอัธยาศัย สำหรับการถ่ายทอดจะใช้วิธีการสาธิตเข้ามาช่วยเผยแพร่

               การสอนของคนรุ่นเก่าไม่มีหลักสูตร ไม่มีการวัดผล เรียนไปตามใจ ครูภูมิปัญญาไม่มีห้องเรียน ห้องเรียนเป็นธรรมชาติและเป็นของจริงทั้งหมด เป็นสื่ออุปกรณ์ที่เป็นของจริง ลูกศิษย์จะเรียนรู้ด้วยวิธีทางธรรมชาติ ท่านไม่ใช่คนสอนหนังสือ แต่ท่านเป็นผู้ให้ความรู้ ที่บ้านจะไม่มีตำราหรือหนังสือให้อ่าน เพราะตัวของแต่ละท่านคือตำรา ขณะนี้สำนักงานฯ ได้มีการคัดเลือกครูภูมิปัญญาไทย รุ่นที่ 2 และจะให้มีนักวิจัยประจำตัวของแต่ละท่าน เพื่อทำหน้าที่ ศึกษาว่าแต่ละท่านเรียนรู้อย่างไร ทำอย่างไรและถ่ายทอดความรู้ออกมาได้อย่างไร

               สิ่งที่อยากเห็นคือ อยากให้ครูภูมิปัญญาไทยมีโอกาสเข้าไปถ่ายทอดความรู้ในโรงเรียน ตอนนี้บางโรงมีบางโรงยังไม่มี ผู้บริหารบางโรงยังไม่เห็นความสำคัญ แม้ว่ารัฐธรรมนูญจะกำหนดเอาไว้แล้วก็ตาม บางโรงเอาวิชาที่เป็นภูมิปัญญาไปสอนกันเอง ถูกบ้างผิดบ้าง ในอนาคตอันใกล้นี้ โรงเรียนทุกโรงในสาขาที่มีครูภูมิปัญญา ครูภูมิปัญญาจะเป็นผู้เข้าไปสอนเอง เพราะจุดเด่นคือ การถ่ายทอดจากประสบการณ์จริง อาศัยความเข้าใจ เด็กจะเรียนรู้ด้วยความสนุกและเข้าใจมากยิ่งขึ้น

               เดิมเรามีภูมิปัญญาไทยมากมาย ยิ่งใหญ่ แต่ว่าเราปล่อยปละละเลยทำให้ครูภูมิปัญญาเหล่านั้นสูญหายตายจากไปทีละคน การที่รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ.2540 ให้ความสำคัญกับเรื่องภูมิปัญญาไทย นับว่าเป็นสิ่งที่ดีมาก เพราะภูมิปัญญาไทยถือว่าเป็นเอกลักษณ์ของคนไทย ถ้าเราช่วยกันสนับสนุน ส่งเสริม ถ่ายทอดสิ่งเหล่านี้ ภูมิปัญญาเหล่านี้ก็จะอยู่คู่กับสังคมไทยและคนไทยต่อไปตราบนานเท่านาน และที่สำคัญจะนำมาซึ่งความภาคภูมิใจของพวกเราคนไทยทุกคน